راهنماهای طبابت بالینی
    

 اجرای راهنماهای بالینی در اسناد بالادستی نظام سلامت جمهوری اسلامی ایران

 اجرای راهنماها و دستورالعمل‏های بالینی در بیمارستان‏ها و مراکز ارایه دهنده خدمات سلامت از جمله اقداماتی می‏باشد که نقش بی بدیلی در بهبود کیفیت خدمات و کاهش هزینه‏های نظام سلامت دارد. یکی از مسیرهای موفقیت اکثر نظام‏های سلامت موفق دنیا، اجرای راهنماهای بالینی در ارایه خدمت سلامت می‏باشد. تمایل به اجرای راهنما‏های بالینی در کشورهای اروپایی، آمریکای شمالی، استرالیا، و نیوزلند به‏دلیل افزایش هزینه‏های مراقبت سلامت، افزایش تقاضا برای خدمات سلامت، تکنولوژی‏های گران قیمت، و مسن شدن جمعیت بیشتر از سایر مناطق جهان است. پزشکان، سیاست‏گذاران، و موسسات بیمه راهنماهای بالینی را به‏عنوان ابزاری می‏دانند که اقدامات درمانی پزشکان را با شواهد علمی روز منطبق می‏کند.

در جمهوری اسلامی ایران، اهتمام به اجرای این راهنماها در سالیان اخیر مورد توجه زیادی قرار گرفته است و در اسناد بالادستی بر اجرا و ترویج آن‏ها تاکید شده است. دو سند بالادستی در بخش سلامت شامل سیاست‏های کلی سلامت ابلاغی مقام معظم رهبری و لایحه‏ی برنامه‏ی ششم توسعه از جمله مواردی هستند که در آن‏ها بر اجرای راهنماهای بالینی توجه و تاکید شده است.

سیاست‏های کلی سلامت ابلاغی مقام معظم رهبری یکی از اسناد اساسی در بخش سلامت است که تا حد زیادی مبنای تدوین لایحه‏ی برنامه ششم توسعه در بخش سلامت نیز قرار گرفته است. همچنین این سیاست‏ها یکی از مهمترین اسنادی می‏باشد که بر اجرا و ترویج راهنماهای بالینی تاکید کرده است. بند پنجم این سیاست‏ها بر ساماندهی تقاضا در خدمات سلامت و ممانعت از تقاضای القائی تاکید دارد. این بند بیان می‏دارد که این سامان‏‏دهی از طریق اجازه تجویز صرفاً بر اساس نظام سطح‌بندی و راهنماهای بالینی، طرح ژنریک و نظام دارویی ملی کشور و سیاست‌گذاری و نظارت کارآمد بر تولید، مصرف و واردات دارو، واکسن، محصولات زیستی و تجهیزات پزشکی با هدف حمایت از تولید داخلی و توسعه صادرات قابل دستیابی است.

همچنین بند هشتم این سیاست‏ها بر افزایش و بهبود کیفیت و ایمنی خدمات و مراقبت‌های جامع و یکپارچه سلامت با محوریت عدالت و تأکید بر پاسخگویی، اطلاع رسانی شفاف، اثربخشی، کارآیی و بهره‌وری در قالب شبکه بهداشتی و درمانی منطبق برنظام سطح بندی و ارجاع تاکید می‏نماید. در بند 8-1 سیاست‏های کلی سلامت، برخی روش‏های رسیدن به این هدف مهم را ترویج تصمیم‌گیری و اقدام مبتنی بر یافته‌های متقن و علمی در مراقبت‌های سلامت، آموزش و خدمات با تدوین استانداردها و راهنماها، ارزیابی فناوری‌های سلامت، استقرار نظام سطح‌بندی با اولویت خدمات ارتقاء سلامت و پیشگیری و ادغام آن‌ها در نظام آموزش علوم پزشکی می‏داند.

بر این اساس، در سیاست‏های کلی سلامت ابلاغی مقام معظم رهبری تنها بر اجرای راهنماهای بالینی تاکید نشده است. بلکه برای تثبیت آن‏ها در نظام سلامت لازم است این راهنماهای بالینی و سایر اقدامات مرتبط مانند استقرار نظام سطح‏بندی و ارزیابی فناوری‏های سلامت در نظام آموزش پزشکی باید ادغام گردد. از این رو، موضوع اجرا و ترویج راهنماهای بالینی در نظام سلامت کشور باید مورد توجه ویژه سیاستگذاران و مجریان نظام سلامت قرار گیرد که این امر، می‏تواند منافع بسیاری را برای نظام سلامت در اجرای موفق کارکردها  و دستیابی به اهداف نظام سلامت داشته باشد.

در لایحه‏ی برنامه‏ی ششم توسعه بند پنج سیاست‏های کلی سلامت مورد تاکید مجدد قرار گرفته است و در بخشی از ماده‏ی 18 برنامه‏ی توسعه اجازه تجویز خدمات تشخیصی و درمانی صرفاً بر اساس راهنماهای بالینی می‏باشد. پرداختن به این موضوع در لایحه‏ی برنامه‏ی ششم توسعه که تا حدودی مختصر است، نشان از اهمیت بالای اجرای راهنماهای بالینی در نظام سلامت دارد.

با توجه به اهمیت موضوع، تاکیدها و وجود شواهد مختلف در جهت حمایت از اجرای راهنماهای بالینی،  در حال حاضر برخی بیمارستان‏ها و مراکز درمانی مانند بیمارستان حضرت علی اصغر (ع) شیراز در اجرای راهنماهای بالینی پیش‏قدم شده‏اند. اجرای این راهنماها یکی از راه‏های موفق رسیدن به اهداف نظام سلامت است و با توجه به تاکید در اسناد بالادستی به‏نظر می‏رسد سایر مراکز درمانی نیز باید اجرای دستورالعل‏های بالینی را مد نظر قرار دهند. همچنین با توجه به بند 8-1 سیاست‏های که ترویج راهنماهای بالینی را در کنار اجرای آن‏ها می‏بیند، ضرورت دارد اقدامات اساسی در زمینه‏ی ترویج و آموزش راهنماهای بالینی به تمامی پرسنل در تمام سطوح نظام سلامت انجام گیرد.

تاریخ آخرین بروزرسانی   :  1395-7-25 10:35        برو بالای صفحه نسخه قابل چاپ